درحال بارگذاری...

تفاوت BIOS و UFEI چیست؟

1 4781
چهارشنبه، ۱۹ دی ۱۳۹۷، ۱۹:۵۳

شرکت اینتل اعلام کرد قصد دارد تا سال 2020 میلادی BIOS را به طور کلی با UEFI بر روی تراشه‌های خود جایگزین کند.

BIOS و UEFI هر دو از نرم‌افزارهای سطح پایین هستند که هنگام روشن کردن کامپیوتر شخصی (PC) سیستم عامل آن را بوت (boot) می‌کند. اما UEFI بسیار پیشرفته تر است، از هاردهای حجیم‌تر پشتیبانی می‌کند، سریع‌تر بوت می‌شوند، ایمن تر است، گرافیکی است و از مکان نمای ماوس پشتیبانی می‌کند.

اگرچه اکثر کامپیوترهای امروزی مبنتی بر UEFI هستند ولی باز به اشتباه در مورد آن‌ها هم از BIOS استفاده می‌شود.

BIOS چیست؟

BIOS

BIOS سیستم ورودی- خروجی پایه (Basic Input-Output System) است. بایوس یک نرم‌افزار سطح پایین است که روی یک تراشه نصب شده روی مادربورد کامپیوتر قرار گرفته است. BIOS سیستم استارت کامپیوتر را بارگذاری کرده و مسئول بیدار کردن مولفه‌های سخت‌افزاری کامپیوتر است. عملکرد صحیح آن‌ها را کنترل کرده و بوت‌لودر (bootloader) که سیستم عامل را بارگذاری می‌کند را راه‌اندازی می‌کند.

در صفحه BIOS تنظیمات مختلفی را می‌توان انجام داد. تنظیماتی مانند پیکربندی سخت‌افزار، زمان و تاریخ سیستم و ترتیب بارگذاری سیستم در این صفحه قرار دارد. روش وارد شدن به صفحه BIOS برای کامپیوترهای مختلف متفاوت است ولی معمولاً با فشار دادن یکی کلیدهای ESC، F2، F10 یا Delete در زمان روشن شدن کامپیوتر می‌توان وارد این صفحه شد. تنظیمات در مموری یا خود مادربرد ذخیره شده و هنگام بوت دوباره تنظیمات جدید اعمال می‌گردد.

BIOS قبل از بوت سیستم عامل از تست POST یا Power-On Self Test عبور می‌کند. عملکرد سخت‌افزاری سیستم چک می‌شود و اگر مشکلی پیش آمد خطایی در صفحه نمایش نشان داده یا بوق‌های رمزی شنیده می‌شود. با بررسی این بوق‌ها می‌توان مشکل سیستم را پیدا کرد.

BIOS وقتی کامپیوتر بوت می‌شود – پس از اتمام تست POST – به دنبال رکورد اصلی بوت MBR، Master Boot Record می‌گردد. MBR روی دیوایس بوت ذخیره شده است و برای راه‌اندازی bootloader استفاده می‌شود.

شاید نام CMOS که مخفف Complementary Metal-Oxide-Semiconductor (نیم‌رسانای اکسید فلزی مکمل) است شنیده باشید. این به حافظه باتری داری اشاره دارد که BIOS تنظیمات سیستم را روی مادربرد ذخیره می‌نماید. این روش دیگر استفاده نمی‌شود و از فلش مموری‌های (EEPROM) در سیستم‌های مکمل استفاده می‌گردد.

چرا BIOS منسوخ می‌شود؟

BIOS عمر طولانی داشته ولی تغییرات چندانی نداشته است. حتی کامپیوترهای MS-DOS دهه 1980 نیز از BIOS استفاده می‌کردند. ولی کاملاً بدون تغییر هم نبوده اند. افزونه ACPI به آن افزوده شده است که قابلیت تنظیم انرژی و توان را به BIOS مانند حالت خواب sleep داده است. در حالت کلی سرعت پیشرفت BIOS به اندازه دیگر تکنولوژی‌ها نبوده است.

BIOS محدودیت‌های زیادی دارد. مثلاً از روی هارد درایوهای بالاتر از 2.1TB بوت نمی‌شود و این محدودیت به عملکرد MBR بستگی دارد. BIOS روی حالت پردازنده 16-بیت اجرا و به 1M فضا برای اجرا نیاز دارد. در راه‌اندازی چندین سخت‌افزار به طور همزمان مشکل دارد که این باعث کند شدن زمان بوت شدن کامپیوتر می‌‍شود.

با مشکلات موجود BIOS باید با سیستم جدیدتری جایگزین می‌شد. شرکت اینتل سال 1998 رابط Extensible Firmware Interface - EFI را پیشنهاد داد. شرکت اپل هم که از معماری اینتل استفاده می‌کرد سال 2006 از EFI در Mac استفاده کرد. ولی شرکت‌های دیگر کمتر از این سیستم استفاده کردند.

در سال 2007 شرکت‌های سازنده کامپیوتر مانند اینتل، مایکروسافت و AMD تصمیم گرفتند از رابط Unified Extensible Firmware Interface - UEFI استفاده کنند. UEFI با ویندوز ویستا سرویس پک 1 و ویندوز 7 معرفی شد. تقریباً اکثر کامپیوترهای جدید از UEFI به جای BIOS استفاده می‌کنند.

جایگزینی BIOS با UEFI

UEFI

خود کامپیوتر باید از UEFI پشتیبانی کند و امکان ارتقاء از BIOS به UEFI وجود ندارد. اکثر کامپیوترهای جدید مبتنی بر UEFI هستند ولی بر روی آنها شبیه ساز BIOS وجود دارد تا بتوان سیستم عامل‌های قدیمی را نصب کرد.

برخی از محدودیت‌های BIOS با سیستم جدید از بین رفت. رابط UEFI می‌تواند درایوهای بالاتر از 2.2TB پشتیبانی کند (از لحاظ تئوری تا 9.4 زتابایت – یعنی تقریباً 3 برابر کل دیتای موجود در اینترنت). دلیل این مورد این است که UEFI از مدل پارتیشن‌بندی GPT به جای MBR استفاده می‌کند. نحوه بوت آن هم استانداردتر است و بجای اجرای کد از روی MBR از روی EFI راه‌اندازی می‌شود.

UEFI می‌تواند روی حالت 32-بیت یا 64-بیت اجرا شود و آدرس‌های فضایی بیشتری نسبت به BIOS دارد به این معنی که فرایند بوت سریع‌تر انجام می‌شود. صفحه نمایش UEFI رابط گرافیک بهتری نسبت به BIOS دارد و از مکان نمای ماوس نیز پشتیبانی می‌کند. در برخی از سیستم‌ها از رابط متنی UEFI که همانند BIOS می‌باشد استفاده می‌شود.

UEFI ویژگی دیگری نیز دارد. از بوت امن را پشتیبانی می‌کند، یعنی سیستم عامل را قبل از راه‌اندازی چک می‌کند تا عاری از هر گونه نرم‌افزار مخرب بوت باشد. ویژگی‌های شبکه خاصی دارد که اتصال از راه دور را ایمن و قابل تغییر می‌کند که BIOS امکان تغییر پیکربندی از راه دور را ندارد.

UEFI فقط یک جایگزین تنها برای BIOS نیست، بلکه خودش یک سیستم عامل کوچک است که روی سخت‌افزار کامپیوتر کار می‌کند. همچنین UEFI می‌تواند از روی فلش مموری نصب شده روی مادربورد یا از طریق هارد دیسک و شبکه بارگذاری شود.

UEFI هر کامپیوتری ویژگی‌ها و ظاهر متفاوتی دارد. اگرچه اصول اولیه یکسان است ولی ویژگی‌های دیگر همه به سازنده کامپیوتر بستگی دارد. علاوه بر دسترسی هنگام بوت اولیه سیستم، UEFI از قسمت منوی بوت سیستم قابل دسترسی می‌باشد.

نظرات

هادی - جمعه، ۲۱ دی ۱۳۹۷، ۲۰:۲۳

مقاله بسیار جالبی بود.

نظر شما ارسال شد.